1 апта

Мұғалімге арналған нұсқаулық:

• Оқушыларды топтарға бөліңіз;
• Қайшымен және картон бұйымдарымен жұмыс істеу бойынша қысқаша нұсқау жүргізіңіз;

Мақсат:

• Сандармен амалдар орындау дағдыларды жетілдіру;
• Геометриялық фигураларды салуды үйрену;
• Кеңістіктік ойлауды дамыту

Жұмысты бастамас бұрын қауіпсіздік шараларын оқыңыз: қауіпсіздік ережелері

Кіріспе

Сан – математиканың негізгі ұғымдарының бірі. Ол нөмірлеу үшін, объектілердің санын сипаттау үшін, сонымен қатар объектілер мен олардың бөліктерін салыстыру үшін қолданылады.

Сан ұғымы ерте заманда пайда болған. Заттардың санын көрсету үшін адамдар әртүрлі белгілерді пайдаланды: нүктелер, сызықшалар және ойықтар. Бұл белгілер сүйектерге, жұмсақ сазға, ағаш тақталарға, папирусқа қолданылған.

Адамдар арқан есеп кітаптарын да пайдаланды. Арқандағы түйіндердің саны заттардың немесе жануарлардың санын көрсетті. Бірақ бұл жазу әдісі заттардың немесе жануарлардың көп санын жазу үшін ыңғайсыз болды.

Ежелгі уақытта саусақтар есептеудің жалғыз құралы болғандықтан, адамдар саусақтарын бестікке және ондыққа біріктіре бастады.

Егер заттардың саны көп болса, онда олар алдымен 10 бірлікке топтастырылды, содан кейін ондықтар саны есептелді. Егер оннан көп болса, онда он ондық, жүздік дейтін. Он жүздік мыңдық және т.б. Мұндай сандар топтары арнайы белгішелермен белгілене бастады. Мысалы, римдіктер латын әріптерін 1 үшін I, 5 үшін V, 10 үшін X, 50 үшін L, 100 үшін С, 500 үшін D, 1000 үшін қолданған.

Бірақ мұндай санау жүйелері күрделі есептеулер үшін жарамсыз болғандықтан, ғалымдар біртіндеп арифметикалық амалдар, сандар мен белгілер үшін белгілерді дамыта бастады.

9 ғасырда Орта Азиялық математик астроном әл-Хорезми «Есептерде үнді цифрларын қолдану туралы» еңбегін жазды. Алғаш рет ондық санау жүйесіне негізделген арифметиканың жүйелі экспозициясын Әл-Хорезми жасады. 12 ғасырда әл-Хорезмидің «Сандар және олармен әрекеттер туралы» трактаты араб тілінен латын тіліне аударылды. Осылайша араб цифрлары Батыс және Орталық Еуропа елдерінде 16 ғасырдың ортасына қарай тарады.

Қолданылған әдебиет:

[1] https://mathvox.ru/algebra/chisla-deistviya-nad-chislami-mnojestva-chisel/ 

Практикалық бөлім

15 см х 28 см өлшемді картон бөлігін алыңыз. Суретте көрсетілген шегіністерді пайдаланып, қарапайым қарындашпен картон парағына сызықтар сызыңыз.

 Көрсетілген жерлерде кесулер жасаңыз

Бөлшектің жоғарғы жағынан шегініп, қарапайым қарындашпен сызықтар сызыңыз

Бөлшектің екі шетінен шегініс жасап, қарапайым қарындашпен сызықтар сызыңыз

Ортасын кесіңіз 

Алынған бөлікті 16 см х 9 см өлшемдегі картонға жабыстырыңыз

Картонға диаметрі 6 см шеңберлер сызыңыз және оларды кесіңіз (сіз осындай 18 шеңберді кесуіңіз керек)

Шеңберлердің ортасында қарындашпен тесік жасаңыз 

Қабаттар арасында термопластикалық желім қолданып, 3 шеңберді бір-біріне жабыстырыңыз 

Ені 1,5 см ақ қағаз бөліктерін кесіңіз

Дөңгелектерді ақ қағаз бөліктерімен жабыстырыңыз 

Бөлшектің жоғарғы және шеттерінен суретте көрсетілгендей шегіністерді жасаңыз

 Қарындашпен сызықтың қиылысында тесік жасаңыз

 Тесіктен ағаш шашлықты өткізіп, оған 6 шеңбер салыңыз

•  Екінші шеңберге қосу және көбейту амалдарының белгілерін салыңыз.
•  Төртінші шеңберге теңдік белгісін салыңыз.
•  Қалған шеңберлерде 0-ден 9-ға дейінгі сандарды салыңыз.

 Ол төмендегі суреттегідей болуы керек

Бөлшектің үстіне түрлі-түсті қағазды жабыстырыңыз

Әрі қарай оқушылар шеңберлерді бұрап, сандарға амалдар орындауы керек.

Қорытынды

Оқушылар кеңістіктік ойлауыды дамытып, сандарға амалдар орындау үшін макет құрастыру арқылы геометриялық пішіндерді бейнелеуді үйренді. Макет дизайнын жақсарту туралы ойлану ұсынылады.

Бағалау