Сабақ

Жобаның мақсаты

– Күш пен қозғалыс деген не екенін түсіндіру;

– Қозғалыс тудыратын күштерді зерттеу;

– Доптардың макетін жасаңыз.

Мұғалімге арналған нұсқаулық

– Жобаның практикалық бөлімінде оқушылар 3-4 оқушыдан тұратын топтарда жұмыс істейді.

– Оқушылар күш/қозғалыс/инерция сияқты тақырыптармен танысуы керек.

– Тәжірибелік бөлімді бастамас бұрын, студенттерге барлық қажетті материалдарды таныстырыңыз және беріңіз.

– Қайшымен жұмыс істеу туралы қысқаша нұсқаулық жасаңыз.

 – Сабақтың басында оқушыларға PBL (project based learning) айдарын түсіндіру. 4К дағдылары (сыни ойлау, коллаборация, креативтілік, презентация)

Steam сабақтарындағы қауіпсіздік техникасы

Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік техникасымен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ТБ-да көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу.Steam сабақтарында қауіпсіздік техникасы сілтемесіне өтіңіз

Теориялық бөлім

“Күш” немесе “күшті”деген сөздермен қандай бірлестіктер пайда болады? Мүмкін сіз ауыр штанганы немесе шайнекті оңай көтеретін спортшыны елестетесіз. Немесе магистральда үлкен ағаш магистралын көтере алатын үлкен африкалық піл. Мүмкін Сіздің анаңыз күн сайын, демалыссыз және демалыссыз үй шаруасымен айналысады ма?

Күш дегеніміз – белгілі бір қарсылықты жеңу немесе бұлшықеттердің белсенділігі арқылы оған қарсы тұру қабілеті.

Елестетіп көріңізші, сіз супермаркетке барып, өнімдерді мұқият арбаға салып таңдайсыз. Сіз оны бұлшықеттеріңіздің күшімен жылжытасыз, ал қолыңызды неғұрлым қатты қысып, арбаны итерсеңіз, ол соғұрлым ұзақ қашықтыққа айналады (тек мұқият, сода стендіне түспеңіз!).

Немесе соғыс кезінде жарысатын дене шынықтыру сабағын есіңізде сақтаңыз: Егер сіз достарыңызбен бір уақытта арқан тартсаңыз, қарсыластар тобы тепе-теңдікті жоғалтуы мүмкін.

Күштердің нәтижелерін біз үнемі көре аламыз: лақтырылған кез-келген зат жерге құлап түседі, денелер сұйықтықтың бетінде жүзіп, серіппелер жүктің салмағына қарай созылады. Тіпті ғалам күш заңдарына бағынады: астероидтар белгілі бір траекториялар бойынша ұшады, ал қара тесіктер барлық күшімен алыс жұлдыздардың жарығын сіңіреді.

Күшті қалай өлшеуге болады?

Екі дұрыс әдіс бар: іс жүзінде өлшеу құралы арқылы және формулалар арқылы. Күшті өлшеуге арналған құрылғы динамометр деп аталады (латынның “Динамос” — күш). Дизайн түріне және қолданылуына байланысты динамометрлер қол, электрондық, гидравликалық және серіппелі болып табылады.

Біз мектепке немесе жұмысқа барғанда, автобус аялдамаға жақындайды немесе тәтті корги қожайынымен бірге жүреді, біз механикалық қозғалыспен айналысамыз.

Механикалық қозғалыс дегеніміз – уақыт өте келе басқа денелерге қатысты кеңістіктегі денелердің орнын өзгерту.

“Басқа денелерге қатысты” – бұл анықтамада өте маңызды сөздер. Қозғалысты сипаттау үшін бізге қажет:

• санақ денесі
• координаттар жүйесі
• сағат

Инерция – бұл басқа денелер әсер етпеген кезде дененің жылдамдығын сақтау құбылысы. 

Мысалы, ойыншық машина жолдың көлбеу бетінде тұр, сіз оны бір рет итеріп жібердіңіз, және олар осы көлбеу жерден түсіп, тағы біраз айналды. Инерция бойынша. 

Немесе, мысалы, сіз велосипедпен жүресіз, педальдарды тез бұрап, содан кейін аяқтарыңызды босатыңыз, ал велосипед әлі де инерциямен қозғалады. 

Инерция заңы (Ньютонның бірінші заңы) :

Басқа денелерден күштер әсер етпейтін еркін дене тыныштықта немесе біркелкі түзу сызықты қозғалыста (жылдамдық ұғымы қол жетімді емес қозғалыс жағдайында дене массасының центріне қолданылады)

Басқаша айтқанда, денелер инерциямен сипатталады (лат. inertia – “әрекетсіздік”,” Инерция”), яғни егер оларға сыртқы әсерлер өтелген болса, жылдамдықты сақтау құбылысы. 

Практикалық бөлім

Жолда доптың қозғалысы қалай жұмыс істейтінін сілтеме арқылы көруге болады:

5 қадам. Осы жобаны әр топ өз қалауларынша дамыту тиіс, қай топтың макеті дизайны, құрылысы жағынан жақсы сол жеңімпаз болады.

Сабақ соңында оқушылар бірнеше сұрақ қойылады.

Доп қозғалыссыз тыныш күйде тұр. Олардың біреуін  жолдан төмен қарай итеріңіз. Және мына сұрақтарға жауап беріңіз:

– Заттар ненің көмегімен қозғалады ?

– Мұндай күшті қалай атауға болады?

– Инерция дегеніміз не?

Қорытынды

Бұл сабақта оқушылар  күш және қозғалыс тақырыптарымен танысты. Және қозғалыс қайдан туатынын, қозғалыс үшін не қажет екенін білді . Шариктердің қозғалыс макетін жасады.

Бағалау