Сабақ
Жобаның мақсаты
– Брайль қарпімен танысу;
– Оқушылардың 4К дағдыларын дамыту ;
– Брайль шрифтін жасаңыз және оның көмегімен сөздерді оқыңыз.
Мұғалімге арналған нұсқаулық
– Жобаның практикалық бөлімінде оқушылар жеке жұмыс істейді.
– Оқушылар Брайль шрифті сияқты тақырыптармен танысуы керек.
– Тәжірибелік бөлімді бастамас бұрын, студенттерге барлық қажетті материалдарды таныстырыңыз және беріңіз.
– Ағаш таяқшамен жұмыс істеу туралы қысқаша нұсқаулық жасаңыз.
– Сабақтың басында оқушыларға PBL (project based learning) айдарын түсіндіру. 4К дағдылары (сыни ойлау, коллаборация, креативтілік, презентация)
Steam сабақтарындағы қауіпсіздік техникасы
Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік техникасымен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ҚТ-да көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу. Steam сабақтарында қауіпсіздік техникасы сілтемесіне өтіңіз
Теориялық бөлім
Брайль шрифті – көзі көрмейтін және нашар көретін адамдардың оқуына және жазуына арналған бедерлі-нүктелі тактильді қаріп. Оны 1824 жылы 15 жасар француз жасөспірімі Луи Брайл ойлап тапқан. Бала кезінде Луи әкесінің шеберханасында көзді пышақпен жарақаттады және қабынудың өршуіне байланысты соқыр болды. 1819 жылы Луи Брайль Париж соқырлар мектебіне қабылданды, онда оқыту Валентин Гаюидің рельефті-сызықты шрифтімен жазылған кітаптар бойынша жүргізілді. Осы кітаптардың барлығын тексергеннен кейін Луи Гаюи жүйесінің жетілмегендігін түсінді – әр әріпті сезіну үшін бірнеше секунд қажет болды.
Содан кейін Луи Брайл өзінің рельефтік-нүктелік шрифтін Валентин Гаюи шрифтіне балама ретінде ойлап тапты, Чарльз Барбиердің “түнгі шрифтінің” қарапайымдылығынан шабыт алды. Ол кезде” түнгі шрифтті ” әскери адамдар қараңғыда оқуға болатын хабарларды жазу үшін қолданған. Луи Брайль өзінің шрифтін ұзақ уақыт өзгертті және 1837 жылы оны жаңартылған түрде ұсынды – содан бері Брайльдің латын жүйесі өзгерген жоқ.
Брайль жүйесі бойынша шрифтерді оқыту
Көру қабілеті бұзылған адамдар үшін Брайль жүйесіндегі қаріп тек қарым-қатынас құралы ғана емес, сонымен қатар жалпы тілдік сауаттылықтың дамуына ықпал етеді. Сіз қаріпті тифлопедагогтың көмегімен де, өзіңіз де зерттей аласыз. Қаріп таңбаларын есте сақтаудың бірнеше түрлі схемалары бар, мысалы, заттармен ассоциацияларды қолдану.
Соқыр баланы Брайль әліпбиі бойынша оқуға және жазуға үйрету өте маңызды – бұл сауаттылықты дамытудың балама жолы, онсыз мұндай бала жазбаша сөйлеуді игере алмайды. Соқыр баланы Брайль жүйесі бойынша оқуға және жазуға үйрету үшін көптеген адамдардың – ата-аналардың, мұғалімнің, офтальмологтың, тифлопедагогтың өзара әрекеті қажет.
Қазақ Брайль шрифті – қазақ әліпбиінің кейбір әріптеріне сәйкес келетін нүктелердің қосымша комбинациялары бар орыс Брайль шрифтінің негізінде жасалған қазақ тіліне арналған Брайль шрифтінің бір түрі.
Практикалық бөлім
1 қадам. Брайль әліпбиін принтерге басып шығарыңыз. Графикалық қағазды картонның үстіне қойыңыз бір шаршыны таңдап, қағазға қарындаштың немесе ағаш таяқшаның ұшымен ақырын басыңыз. Қағазды тесіп алмаңыз.
2 қадам. Графикалық қағазды аударыңыз. Сіз қағаздағы кішкентай нүктені (кедір- бүдірді) байқайсыз
Бірінші қадамды қайталаңыз, бірақ бұл жолы бір-бірінің қасындағы екі шаршыны таңдап, ағаш таяқшаманың ұшымен басыңыз. Қағазды айналдырған кезде, саусақтардың екі ұшын бір-бірінің қасында сезінуге бола ма? Сіз таңдаған нүкте үлгісі қандай әріпті білдіреді?
3 қадам. Дәптердің парағын картонға желімдеп, таяқшаның ұшымен басып картонның екінші жағында көрінуі керек.
4 қадам. Қадамды өзіңіз қалағандай жиі қайталаңыз немесе оны қиындатыңыз және досыңыздан сізге Брайль шрифтімен бүкіл сөз жазуын сұраңыз. Сіз бұл сөзді көзіңізді жұмып оқи аласыз ба? Досыңыздан
Әдетте сұқ саусақтар Брайль шрифтін оқу үшін қолданылады, дегенмен басқа саусақтар да бұзушылықтарды тануы керек еді. Жеке нүктелерді қаншалықты жақын немесе алыс орналастырғаныңыз маңызды: егер олар тым алыс болса, саусақтың бір ұшы оларды енді анықтай алмайды. Егер олар бір-біріне тым жақын орналасса, саусағыңыз оларды екі бөлек нүкте ретінде танымауы мүмкін. Енді сіз Брайль шрифтінің қалай жұмыс істейтінін білетін болсаңыз,келесі жолы оны саусақтарыңызбен оқып көріңіз!
Қорытынды
Бұл сабақта оқушылар Брайль шрифтімен танысты . Брайль шрифтін қолжетімді материалдардан жасап, практика жүзінде қолданды.
Бұл жобада әр оқушы санат бойынша STEAM титулымен марапатталады:
– Сіз, Брайль шрифті жайлы зерттедіңіз, және Брайль шрифтін жасап, оны практика жүзінде қолданып, ерекше қасиеттері бар адамдармен жұмыс жасай аласыз.
– Сіз , жоба барысында ерекше қаситтері бар адамдармен қалай араласу керек екенін. Әр адам ерекше тұлға екенін түсінідіңіз. Практикалық жұмыс барысында сіз өз шығармашылығыңызды және біліктілігіңізді көрсеттіңіз.
Бағалау
