Cабақ
Жобаның мақсаты
– Күн жүйесінің планеталарын тізімдеу;
– Планеталардың орналасуын анықтау;
– Планеталар арасындағы қашықтықты анықтау.
Мұғалімге арналған нұсқаулық
– Жобаның практикалық бөлімінде оқушылар 3-4 оқушыдан топта жұмыс істейді.
– Оқушылар Күн жүйесі секілді тақырыптарымен танысуы керек .
– Тәжірибелік бөлімді бастамас бұрын, студенттерге барлық қажетті материалдарды таныстырыңыз және беріңіз.
– Қайшымен және ермексазбен жұмыс істеу бойынша қысқаша нұсқаулық жасаңыз.
– Сабақтың басында оқушыларға PBL (project based learning) айдарын түсіндіру. 4К дағдылары (сыни ойлау, коллаборация, креативтілік, презентация)
Steam сабақтарындағы қауіпсіздік техникасы
Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік техникасымен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ҚТ-да көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу. Steam сабақтарында қауіпсіздік техникасы сілтемесіне өтіңіз
Теориялық бөлім
Күн жүйесінің құрамына шамамен бір жазықтықта айналатын сегіз негізгі планета және бес ергежейлі планеталар кіреді. Физикалық қасиеттері бойынша планеталар жер тобына және алып планеталарға бөлінеді.Жер бетіндегі планеталар салыстырмалы түрде кішкентай және тығыз, металдар мен минералдардан тұрады. Оларға мыналар жатады:
- Меркурий
- Венера
- Жер
- Марс
Алып планеталар басқа планеталарға қарағанда бірнеше есе үлкен, олар газдар мен мұздан тұрады. Бұл:
- Юпитер
- Сатурн
- Уран
- Нептун
Шамамен 5 миллиард жыл бұрын пайда болған Күн жүйесі күннің айналасындағы орбиталарда қозғалатын 9 планетадан ғана емес, сонымен қатар кішігірім нысандардан тұрады: планетарлық спутниктер, астероидтар, кометалар және т.б.
Күннен тіпті ең жақын Меркурийге дейінгі қашықтық шамамен 58 миллион км, Венера-108 миллион км, жер-150 миллион км, Марс — 228 миллион км, Юпитер — 778 миллион км, Сатурн — 1429 миллион км, уран — 2875 миллион км, Нептун — 4497 миллион км. Күн Плутон – оған дейін шамамен 5913 миллион км.
Практикалық бөлім
Ғаламшарларды шын бейнесін ұқсатып жасау үшін бізге ермексазбен жасап шығу қажет. Ол үшін алдымен Күн жүйесінің суретін қарап алайық. Сол суретке қарап ғаламшарларды жасап шығамыз.
1 қадам. Пластилин қорабын ашып ішінен түсі бойынша сәйкес келген ғаламшарды жасап шығамыз
2 қадам. Алдымен күнді жасап шығамыз. Күнді толықтай бір пластилиннен жасаймыз. дөңгелек етіп жасаймыз бірақ, шар сияқты емес
.jpg?resize=575%2C766&ssl=1)
3 қадам. Күнді жасап біткен соң Жерді жасаймыз. Ол үшін пластилин суреттегі етіп бөліктерді кесіп алып, сонан соң оларды біріктіреміз. Сол секілді басқа 6 ғаламшарды жасап шығамыз. Тек пішіні бойынша өзгеше Сатурн ғаламшары, оны келесі қадамда көрсеттік.
.jpg)
4 қадам. Сатурн ғаламшарын шар пішінде жасаймыз да, сыртына айналдыра сақинасын жасаймыз. Сонымен біздің Күн жүйесі Ғаламшарлары дайын болды. Реті бойынша сізде Күн және 8 ғаламшар болуы қажет.
.jpg)
5 қадам. Ғаламшарларды жасап біткен соң, әрбір оқушы ғарышта ұшатын ғарыш кемесін жасайды (космолет)
.jpg)
6 қадам. Сіз Күн жүйесінің моделін жасап біткен соң Күн жүйесін Жерден Күнге дейінгі қашықтық 10 см болатындай етіп қысқаныңызды елестетіп көріңіз. Күн жүйесін қатты қысқанда, барлық ғаламшарлар кішірейеді, сондықтан олар өте кішкентай болды. Сіз қай ғаламшар қайда бара жатқанын есте сақтау үшін белгілерді қосасыз. Келесі қадамдарда сіз кішігірім модельде қалған сегіз планетаның әрқайсысы күннен қаншалықты алыс болатынын білесіз.
Жер ғаламшары үшін: жіпті жапсырма шегеге байлаңыз, карточкада Жер деген сияқты барлық ғаламшарлардың атын карточкаға жазып шығыңыз.
7 қадам. Ғаламшарлардың аттарын жапсырма шегемен ермексазбен ғаламшарлармызға бекітеміз.
8 қадам. Суреттегі секілді болуы қажет
.jpg)
9 қадам. Төмендегі кестеде орбиталық қашықтықты көрсететін сегіз ғаламшар көрсетілген. Орбиталық қашықтық-бұл ғаламшардан күнге дейінгі Күн айналасындағы орташа қашықтық. Ол көбінесе астрономиялық бірліктерде (AU) көрінеді. Бір AU Күннен Жерге дейінгі қашықтыққа тең. Кестенің соңғы бағанында сіздің моделіңіздегі орбиталық қашықтықтар қысқаратын қашықтықтар көрсетілген
10 қадам. Кестеде көрсетілген қашықтықтар (см) бойынша. Күннен бастап сегіз ғаламшар араларын есептеп кесіп аламыз. Әрбір ғаламшарға жеке-жеке жіп жібереміз
11 қадам. Кесілген жіптің бір басын ғаламшарға екінші басын Күнге байлаймыз.
.jpg)
12 қадам. Ғаламшарлармыз дайын
.jpg)
Мұғалімге: Оқушылардың ғаламшарлардың атауын атап беруін сұраңыз.
Енді елестетіп көрелік. Біздің жасаған ғарыш кемеміз Күннен бастап, қайта-қайта барлық ғаламшарларға ұшып көрді. Балаларға осы іс-қимылды жасап шығуларын айтыңыз, яғнги әрбір оқушы өздері жасаған ғарыш кемесі арқылы Күннен бастап барлық ғаламшарларға ұшып көреді.
Сонан соң балаларға мынадай сұрақ қойып шығыңыз.
- Күннен бастап ұшқанда ғарыш кемесі қай ғаламшарға бірінші жетеді, және неге оған бірінші жетеді?
- Күннен бастап ұшқан ең соңғы қай ғаламшарға жетеді, және неге оған соңғы жетеді?
- Біздің тіршілік ететін ғаламшарымыздың атауы қандай
- Біздің тіршілік ететін ғаламшарымыз нешінші болып орналасқан, сіздер ұшқанда байқаған боларсыздар?
- Ғарыш кемесі біздің қиялымызда ғана Күнге ұшып қона алады, неліктен шын өмірде Ғарыш кемесі Күнге қона алмайды жауап беріп көріңіздер?
Қорытынды
Бұл сабақта оқушылар ғаламшарлар арасындағы қашықтық қандай екенін білді. Сондай-ақ Күн жүйесінің ғаламшарларын атады.
Бұл жобада әр оқушы санат бойынша STEAM титулымен марапатталады:
– Сіз өзіңіз, ғаламшарларды зерттедіңіз сіз – нағыз астрономсыз!
– Сіз топпен жұмыс жасай отырып, топтық жұмыс дағдыларын дамыттыңыз. Практикалық жұмыс барысында сіз өз шығармашылығыңызды көрсеттіңіз.
Бағалау
