1 апта
Жоба мақсаты
– Түрлі денелердің қозғалыс траекториясын зерттеу;
– Тікұшақ пен ұшақтың қозғалыс ерекшеліктерін зерттеу.
Мұғалімге нұсқаулық
– Бұл жобада әр оқушы жеке жұмыс жасайды;
– Теориялық бөлімге қысқаша шолу жасап практикалық бөлімге өтіңіз;
– Оқушылар ұшақ пен тікұшақ жасап екеуінің қозғалысының айырмашылын айтуы керек.
Steam сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік ережелерімен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ҚЕ-де көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу. Қауіпсіздік ережелерімен танысу үшін сілтеме бойынша өтіңіз STEAM сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Теориялық бөлім
Қозғалатын денелердің барлығы кеңістікте белгілі бір сызық бойымен қозғалады. Кез-келген заттың осы қозғалыс кезінде жасайтын сызықты қозғалыс траекториясы деп атайды. Мысалы, ұшақтың артынан қалдыратын сызығын байқаған боларсыздар. Немесе құм, топырақтың үстімен жүрген көліктың қалдырған ізі, т.с.с.
Фотограф: SevenStorm JUHASZIMRUS: https://www.pexels.com/ru-ru/photo/1436697/
Бұл сабақта біз тік ұшақ пен ұшақтың қозғалыс траекторияларын бақылап зерттейтін боламыз. Тікұшақтар ауада “көтеру” деп аталатын жоғары қарай итеру үшін қолданылатын айналмалы жүздер арқылы ұшады. Оны жеткілікті мөлшерде қолдана отырып, кеме объектіні жерге қарай тартатын ауырлық күшін жеңе алады. Айналмалы жүздері бар тікұшақтардың қанаттары, дәстүрлі ұшақтарға қарағанда, бұрандалы қанаттар деп аталады.
Фотограф: Jean van der Meulen: https://www.pexels.com/ru-ru/photo/ams-1549308/
Бұл сабақта “құйынды құс” деп аталатын қарапайым қағаз тікұшағы қолданылады. Нағыз тікұшақтан айырмашылығы, құйынды құстың пышақтарын айналдыратын қозғалтқышы жоқ. Алайда, оның ерекше пішініне байланысты пышақтар құлаған кезде айналады. Бұл құйынды құсты құлаған кезде баяулататын қосымша көтеру күші пайда болады. Осылайша, егер сіз сол қағазды төмен тастасаңыз, ол баяу түседі. “Құйынды құсқа” көбірек қағаз қыстырғыштарын қосу оның салмағын арттырады. Жер оны жерге қарай қаттытақ тартады, сондықтан қосымша қағаз қыстырғыштары бар “құйынды құс” қағаз қыстырғыштары аз сондай “құйынды құсқа” қарағанда тезірек түседі.
Практикалық бөлім
1. Үлгіні жүктеңіз және басып шығарыңыз (құйын құс).
2. Баспа үшін сілтеме – Құйын құс
3. Құйынды құсты кесу және бүктеу үшін шаблондағы нұсқауларды орындаңыз.
4. Тұтас сызықтар бойынша кесіңіз.
5. А және В бөліктерін үзік сызықтар бойымен ішке қарай бүкеңіз. А және В бөлігін орнында ұстап тұру үшін С бөлігін жоғары бүктеңіз
6. D бөлігін үзік сызық бойымен өзіңізге қарай бүктеңіз. Е бөлігін үзік сызықтан арғы бетке қарай бүктеңіз.
7. Қиып, желімдеп болған соң, құйын құсты кішкене биіктіктен тастасақ тікұшақ секілді айналуы тиіс. Дайын болғаннан кейін, қалаған түсімізге боясақ болады.
Екеуін салыстыру үшін бізге енді ұшақты жасап шығу қажет. Видеонұсқаулық
1. А4 форматындағы парақты алып, оны қақ ортасынан қабырғалары тең болатындай екі үшбұрыш бүктейміз.
2. Төмен қарай бір үшбұрыш бүктейміз.
3. Үшбұрыштан тағы ортасына қарай, суреттегідей, алдыңғы үшбұрыштың ұшына 2 см жеткізбей, тағы екі үшбұрыш бүктейміз.
4. Ортасындағы 2 см кішкене үшбұрышты жоғары қарай бүктейміз.
5. Қақ ортасынан ұзындық бойымен бүктейміз.
6. Ұшақ тұмсығы тұсынан суреттегідей екі жаққа бүктейміз.
7. Ұшағымыз дайын болғанда ұшырып көреміз. Ұшағымызды да түрлі түске боясақ болады.
Ұшағымыз бен тікшағымыз дайын болғанда екеуін кезекпен ұшырып көреміз. Тәжірибеден кейін оқушыларға сұрақ қою арқылы сабаққа қорытынды жасаңыздар.
– Тікұшақ қалай ұшады?
– Ұшақ қалай ұшады?
– Сонымен, айырмашылық бар ма екен екеуінің ұшуларында?
Бұл жобада әр оқушы екі санат бойынша STEAM титулымен марапатталады:
– Сіз тікұшақ пен ұшақтың ұшуындағы айырмашылықты айтып түсіндіріп бере алдыңыз, Сіз нағыз ғалым – болашақ физиксіз!
– Сіз өз бетіңізше ұшатын ұшақ пен тікұшақтың моделім жасап ұшырып көрдіңіз, Сіз болашақ авиаконструкторсыз!
Бағалау
PBL бойынша бағалау критерийлері:
Project based learning (жобаға бағытталған оқыту) – бұл оқушылар жобада жұмыс жасау арқылы білім мен дағдыларды игеріп, шынайы, қызықты және күрделі сұраққа, мәселеге жауап табу мақсатында оқыту әдісі.
.png)
