2-сабақ
Судың ластануы бұл судың химиялық, физикалық және бактериологиялық қасиеттеріндегі жағымсыз өзгерістер. Шығу тегіне байланысты судың ластану түрлері табиғи және жасанды (адам әрекетімен байланысты). Табиғи ластану жер асты және жер үсті суларында кездесетін қоспалардан келеді, мысалы, тұздар, темір қосылыстары. Жасанды ластану көздерінің мысалдары муниципалды полигондар мен ауылшаруашылық жерлерінен ағып жатқан сулар болып табылады.
Су ресурстарының ластануы әлемнің көптеген елдері үшін ең проблемалы мәселелердің бірі болып табылады. Судың аз мөлшерін теріс пайдалану, жылдам индустрияландыру және басқа да көптеген факторлар судың ластануына әсер етеді. Жыл сайын дүние жүзінде 400 миллиард тоннадан астам қалдық пайда болады, оның көп бөлігі су қоймаларына төгіледі. Ирландия өзендерінің шамамен 30% – ы химиялық тыңайтқыштармен және ағынды сулармен ластанған. Бангладеште жалпы аумақтың шамамен 85% ластанған жер асты сулары. Бұл елдегі су ресурстарын ластаушы заттардың бірі-мышьяк. Судың ластану проблемасы АҚШ-та да бар, онда өзендердің шамамен 40% -. су ішуге немесе шомылуға жарамсыз. Ең ластанған-Азия континентіндегі өзендер. Бұл өзендердегі адам қалдықтарының шығарындылары нәтижесінде пайда болған бактериялардың мөлшері басқа әлемдік өзендердегі бактериялардың орташа мөлшерінен үш есе асады. Қазақстанда 107 су объектісінің 40-ы ең нашар сапаға ие, оның 33-і ішуге де, өнеркәсіпке де жарамсыз.
Сүзу – тазартылған судың сүзгі материалының кеуекті қабаты арқылы өтуіне негізделген (жобада белсендірілген көмір мен қиыршық тасты-құмды қолдану арқылы), онда белгілі бір мөлшердегі бөлшектер ұсталады.
Неліктен қиыршық тас / құм сүзгі материалы ретінде?
Табиғи сүзгі бола отырып, қиыршық тас суспензиялар мен қоспалардың ең кішкентай бөлшектерін ұстай алады, сонымен қатар мұндай қиыршық тас сүзгісі өзін-өзі тазартуға қабілетті.
Неліктен белсендірілген көмір? Белсендірілген көмір-құрамында көміртегі бар әр түрлі орган материалдарынан тұратын кеуекті зат.шығу тегі (көмір, кокс, мұнай коксы және т.б.). Құрамында үлкен тесіктер болуы керек. Адсорбция процесіне адсорбент ретінде қатысады.
Судағы микроорганизмдерге келетін болсақ, мұнда белсендірілген көмір әлсіз. Суды бактериялардан тазарту үшін қосымша бактерицидтік қоспа қажет.
Ескерту!!! Бұл тәжірибеде сүзілген су тұтынуға арналмаған!
Практикалық бөлім
1-қадам. Сыйымдылығы 0,3 л немесе 0,5 л болатын 2 бөтелке алыңыз . Сыйымдылығы о, 3л болатын 1 бөтелкенің төменнен тесік жасаңыз.
2-қадам. Бөтелкенің ішіне мақта жастықшасын салыңыз
3-қадам. Жоғарғы бөтелкені әр түрлі типтегі және қабаттағы сүзгі материалдарымен жоғарғы жағынан 3-4 см белгіге дейін толтырыңыз. Қолданылатын сүзгі материалдарының саны мен реттілігін суретте көрсетілгендей салыңыз : мақта жастықшалары — белсендірілген көмір-мақта-қиыршық тас (құм) — мақта.
4-қадам. Қолдан жасалған әрбір суды сүзу құрылғысы арқылы 200 мл жасанды ағынды суды баяу құйыңыз.
