1-сабақ
Жобаның мақсаты
— Гидроэлектростанцияның макетін қолда бар құралдардан жасау және оның жұмыс принципін зерттеу
Мұғалімге арналған нұсқаулық
— Жобаның практикалық бөлімінде оқушылар 4-5 адамнан тұратын топтарда жұмыс істейді.
— Оқушылар ҚР — дағы суэлектрстанциялары, электр энергиясы, электр энергиясы көздері, СЭС-жұмыс принципі, ГЭС тақырыптарымен танысуы тиіс.
— Тәжірибелік бөлімді бастамас бұрын, оқушыларға барлық қажетті материалдарды таныстырыңыз және беріңіз.
— Жылу желімімен жұмыс істеу туралы қысқаша нұсқаулық жасаңыз (тек мұғалім пайдаланады)
— Сабақтың басында оқушыларға PBL (project based learning) айдарын түсіндіріңіз. 4К дағдылары (сыни ойлау, коллаборация, креативтілік, презентация)
Steam сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік ережелерімен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ҚЕ-де көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу. Қауіпсіздік ережелерімен танысу үшін сілтеме бойынша өтіңіз STEAM сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Теориялық бөлім
Құрметті оқушылар, сұрақтарға жауап беріңіз:
— Сіздің үйіңізде қандай Электр аспаптары бар?
— Бұл құрылғыларға электроэнергия қайдан беріледі?
— Электр қуатының көздері дегеніміз не? Қандай түрлерін білесіз? Атаңыз.
— СЭС деген не? СЭС энергияны не арқылы өндіреді?
Көптеген құрылғылар жұмыс істеуі үшін электр қуаты қажет. Олар желіден жұмыс істейді және электр станцияларынан келетін электр энергиясын сым арқылы алады. Электр энергиясының дәстүрлі және дәстүрлі емес көздері бар.
| Дәстүрлі электрэнергиясының көздері | Суреті | Сипаттамасы |
| Суэлектрстанциясы |  | Олар ірі өзендерде салынған. Мұнда су ағынының энергиясы электр энергиясына айналады. |
| Жылу электрстанциясы |  | Бұл станциялар отынды (көмір, мұнай, газ) жағу арқылы алынған жылу энергиясын түрлендіру нәтижесінде электр энергиясын өндіреді. |
| Атом электрстанциясы |  | Бұл станцияларда электр энергиясын алу үшін Атом энергиясы қолданылады. |
| Дәстүрлі емес электрэнергиясының көздері | Суреті | Сипаттамасы |
| Жел электрстанциясы |  | Олар жел энергиясын электр энергиясына айналдыра алады. Бұл жел қозғалтқышының қалақты жүйесі (диірмен секілді) |
| Күн электрстанциясы |  | Олар күн энергиясын электр энергиясына айналдырады. Жазы ыстық және қысы жұмсақ, күн сәулесіне бай елдерде күн панельдері өте белсенді қолданылады. Олар үйлердің төбесіне орнатылады. Кейбір құрылғылар, мысалы, шамдар, батареяларда сақталған электр энергиясын пайдаланады. |
| Толқынды (келгінсу) электрстанциясы |  | Олар мұхит толқындарының көтерілу мен қайту энергиясын пайдаланады. Күніне екі рет мұхит деңгейі көтеріліп, төмендейді. Олар теңіздер мен мұхиттардың жағасында салынған. |
Қазақстандағы Суэлектрстанциялары
Қазақстанда көптеген СЭС бар.
Дереккөздер: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Relief_Map_of_Kazakhstan.png
Практикалық бөлім
Оқушылар жобада видеодағыдай суэлектр станциясының макетін жасайды.
Қадам 1. Топтарға бөлініңіз. Барлық қажетті материалдарды зерттеңіз.
Қадам 2. Әрі қарай, біз су ыдысына мұнара жасаймыз. Ол үшін балмұздақ таяқшаларын қолданыңыз.
Қадам 3. Ыстық Желімді қажетті жерлерге жайыңыз
Қадам 4. Ыстық балқыманың көмегімен балмұздақ таяқшаларының квадратын жасаңыз
Қадам 5. Әрі қарай, крестпен тағы 2 таяқшаны ыстық балқыманың көмегімен қосыңыз
Қадам 6. Осындай ұқсас екі бірдей бөлшек жасаңыз
Қадам 7. Алдыңғы бөліктерді қосу үшін фанера немесе балмұздақ таяқшаларын қолданыңыз
Қадам 8. Фанерді (немесе таяқшаны) бір жағына жалғаңыз
Қадам 9. 2 фанера мен таяқшаны пайдаланып, бөтелке сөре (подставка) жасаңыз.
Қадам 10. Мұнараны ыстық желім көмегімен сөреге (подставка) қосыңыз. Суреттегідей шығуы керек.
Үй жұмысы
1. Келесі сабаққа дейін материалдарыңызды қораптарға қалдырыңыз.
2. Үйдегі ата-анаңыздан СЭС қалай жұмыс істейтінін сұраңыз.
3. Келесі сабақта сіз СЭС макетін жобалауды жалғастырасыз. Өзіңіз жасай алатын тағы қандай электр станцияларын қосу туралы ойланыңыз.