Сабақ
Жұмыстың мақсаты:
- адам құлағының есту өткірлігін анықтау
- қарапайым әдіспен жеке есту сезімталдығын өлшеуді және график арқылы көрсетуді үйрену
Күтілетін нәтижелер
Жобаны зерттегеннен кейін студенттер:
- Топтық жұмыс дағдыларын қалыптастыра алады
- алынған ақпаратты талдай және қорытындылай алады
- өз бетінше логикалық қорытынды жасай алады
Мұғалімге арналған нұсқаулық:
- Тапсырма жеке орындалады
- Зертханалық жұмысты бастамас бұрын, сілтеме бойынша қауіпсіздік ережелерімен танысыңыз:
- Жұмыс парағын жүктеп алу үшін сілтемеге өтіңіз:
Теориялық бөлім
Біздің құлағымыз дыбыстардың үлкен диапазонын қабылдай алады: терең шуылдан қатты сықырлауға дейін. Орташа алғанда, адам 20-дан 20000 Гц-ке дейінгі жиіліктерді ести алады (Гц — герцтің аббревиатурасы, цикл/сек бірліктерінің атаулары). Бұл эксперимент сізге осы диапазонды өзіңіз өлшеуге мүмкіндік береді: сіз әртүрлі дыбыс көлеміне қаншалықты сезімтал екеніңізді білетін боласыз.
Децибел — бұл бір дыбыстың екіншісіне қарағанда қаншалықты қатты немесе тыныш екендігін айқындайтын бірлік. Қоршған орта неғұрлым тыныш болса, дыбыстағы ең кішкентай өзгерістерді де байқау оңайырақ болады.
Практикалық бөлім
Есту қисығын сызу үшін төменде берілген 19 арнайы аудио файлдарды тыңдайтын боласыз. Әр файл бір жоғары тонда ойнатылады, бірақ тондар біртіндеп жоғалады (әрқайсысы 3 дБ-ге тыныш болады).
1-қадам. Тестке дайындық
- Компьютердің дыбыс деңгейін ыңғайлы деңгейге реттеңіз.
- Таза дыбыс үшін жоғары сапалы құлаққап киіңіз.
- Фондық шуды болдырмау үшін тыныш жерді табыңыз.
- 3500 Гц аудиофайлын ойнатыңыз және алғашқы 18-19 тонды естігенше дыбыс қаттылығын төмендетіңіз.
- Естіген тондардың санын жазыңыз. Бұл көрсеткіш барлық кейінгі сынақтар үшін пайдаланылатын болады.
2-қадам. Тест өткізу
- Әр дыбыстық файлды тыңдап, естіген тондардың санын есептеп, жаза отырыңыз.
- Әр файл үшін тестті бес рет қайталаңыз.
- Нәтижелерді жұмыс парағында көрсетілген кестеге жазыңыз.
3-қадам. Шекті деңгейлерді есептеу
- Анықтамалық деңгей ретінде 3500 Гц үшін көрсеткішті пайдаланыңыз.
- Файлдардағы әрбір тон алдыңғыға қарағанда 3 дБ тыныш. Белгілі бір жиіліктің шекті деңгейін есептеу үшін осы жиіліктің орташа мәнін анықтамалық деңгейден алып тастаңыз, 3 дБ-ге көбейтіңіз және -4 ДБ қосыңыз.
- Мысалы, егер сіз 3500 Гц жиіліктегі 18 тонмен салыстырғанда 100 Гц жиіліктегі 5 тонды естіген болсаңыз, сіздің 100 Гц шегі 35 дБ болады.
4-қадам. Есту шегінің қисығын құру
- Жартылай логарифмдік графикалық қағазды пайдаланыңыз. сілтеме
- Жиілікті логарифмдік масштабта, ал шекті деңгейді сызықтық масштабта көрсетіңіз.
- Нәтижелеріңізді стандартты қисықпен салыстырыңыз.
Қорытынды
Бұл тәжірибеде оқушылар өздерінің есту қабылдауының шегі мен ерекшеліктерін зерттеді. Арнайы әзірленген аудио файлдарды пайдалана отырып, бақыланатын тыңдау тапсырмаларының сериясы арқылы олар децибелдерді сандық мәндер ретінде ғана емес, сонымен қатар адамдардың дыбыстың өзгеруін қалай сезінетінінің негізі ретінде де зерттеді. Бірте-бірте әртүрлі жиіліктердегі әлсіз тондарды анықтай отырып, оқушылар есту сезімталдығының жеке профильдерін жасай отырып, әртүрлі тондар үшін өздерінің жеке шектерін белгіледі.