Сабақ
Жұмыстың мақсаты:
- тыныс алу кезінде көмірқышқыл газының бөлінуін тәжірибе түрінде растау
Күтілетін нәтижелер
Жобаны зерттегеннен кейін оқушылар:
- Топтық жұмыс дағдыларын қалыптастыра алады
- алынған ақпаратты талдай және қорытындылай алады
- өз бетінше логикалық қорытынды жасай алады
Мұғалімге арналған нұсқаулық:
- Тапсырма жұппен орындалады
- Зертханалық жұмысты бастамас бұрын, сілтеме бойынша қауіпсіздік ережелерімен танысыңыз:
- Жұмыс парағын жүктеп алу үшін сілтемеге өтіңіз:
Теориялық бөлім
Тыныс алу — бұл ағза оттегін алатын және көмірқышқыл газын шығаратын тіршілік процесі. Оттегі қоректік заттардың тотығуы және энергия алу үшін қажет. Көмірқышқыл газы-бұл организмнен шығарылатын тотығу өнімі. Дем шығару кезінде біз көмірқышқыл газын ғана емес, сонымен қатар су буын да шығарамыз. Газ алмасу процесінде өкпеде су буы түзіледі.
Практикалық бөлім
Тәжірибе 1.
1-қадам. Әк суын дайындаңыз. Мұны істеу үшін суда аз мөлшерде сөндірілмеген әкті (кальций оксиді) ерітіңіз.
2-қадам. Араластырып, аз уақытқа тұндырыңыз. Кейін сүзгі қағаздың көмегімен ерітінді мөлдір болғанша сүзіп алыңыз.
3-қадам. Таза сабанды алыңыз. Түтіктің бір ұшын әк суына батырыңыз. Түтіктің екінші ұшын аузыңызға алып, ол арқылы баяу дем шығарыңыз. Өзгерістерді бақылаңыз.
Тәжірибе 2.
4-қадам. Таза айна алыңыз және оның бетіне дем шығарыңыз. Не байқадыңыз? Қорытынды жасаңыз.
Қорытынды
Тыныс алу — бұл күрделі физиологиялық процесс, нәтижесінде ағза оттегін алады және көмірқышқыл газы мен су буын шығарады. Жүргізілген тәжірибелер бізге осы процестерді көрнекі түрде көрсетуге мүмкіндік берді.