Сабақ
Жұмыстың мақсаты:
- Сірке қышқылының химиялық және физикалық қасиеттерін зерттеу
Күтілетін нәтижелер
Жобаны зерттегеннен кейін оқушылар:
- Топтық жұмыс дағдыларын қалыптастыра алады
- алынған ақпаратты талдай және қорытындылай алады
- өз бетінше логикалық қорытынды жасай алады
Мұғалімге арналған нұсқаулық:
- Тапсырма 3-4 адамнан тұратын топтарда орындалады
- Зертханалық жұмысты бастамас бұрын, сілтеме бойынша қауіпсіздік ережелерімен танысыңыз:
- Жұмыс парағын жүктеп алу үшін сілтемеге өтіңіз:
Теориялық бөлім
Карбон қышқылдары — құрамында олардың химиялық және физикалық қасиеттерін анықтайтын –COOH карбоксил тобы бар органикалық қосылыстар.
Сірке қышқылы (этан қышқылы) — бір негізді қаныққан карбон қышқылының өкілі. Карбоксил тобының болуына байланысты ол:
- қышқылдық қасиеттер көрсетеді
- негіздермен, металдармен және әлсіз қышқылдардың тұздарымен әрекеттеседі
- әрекеттесетін заттың түріне байланысты тұздар (ацетаттар) және газдар түзеді
Бұл реакциялар карбон қышқылдарының химиялық әрекеттесу кезіндегі қасиеттерін көрсетеді және оларды басқа органикалық қосылыстардан ажыратуға мүмкіндік береді.
Практикалық бөлім
Металмен әрекеттесу:
1-қадам. Үш сынауық алып, әрқайсысына 3 мл сірке қышқылынан құйыңыз.
2-қадам. Бірінші сынауыққа 1-2 мл мырыш немесе алюминий фольгасының түйірін салыңыз. Не байқадыңыз? Бақылауларыңызды және реакция теңдеуін Жұмыс парағына жазыңыз.
Негізбен әрекеттесу (Бейтараптану реакциясы):
3-қадам. Екінші сынауықтағы сірке қышқылының рН көрсеткішін индикатор арқылы тексеріңіз.
4-қадам. Оған 3-4 мл сілті ерітіндісін (NaOH) қосып, ортаның рН көрсеткішін қайта тексеріңіз. Қандай өзгерістер болды? Бақылауларыңызды және реакция теңдеуін жұмыс парағына жазыңыз.
Карбонатпен әрекеттесу:
5-қадам. Соңғы сынауыққа аздаған сода қосыңыз. Газдың бөлінуін бақылаңыз.
6-қадам. Сынауықтың аузына жанған сіріңкені абайлап жақындатыңыз. Не болады? Бақылауларыңызды және реакция теңдеуін жұмыс парағына жазыңыз.
Қорытынды
Лабораториялық жұмыс барысында оқушылар сірке қышқылы мысалында карбон қышқылдарына тән қасиеттермен тәжірибе жүзінде танысты.
Бақылауларға сүйене отырып, олар заттың қышқылдық табиғатын көрсететін белгілерді анықтап, тиісті реакция теңдеулерін құрастырды.