Атомдар, иондар және изотоптар
Build an Atom by PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder, licensed under CC-BY-4.0 (https://phet.colorado.edu)
Жоба тақырыбы: Атомдар, иондар және изотоптар
9 сынып
Жұмыс мақсаты:
- Атом, ион және изотоп деген не екенін анықтаңыз.
Практикалық бөлім
Виртуалды экспериментті бастау үшін “Atom” таңдаңыз.

Бұл виртуалды экспериментке арналған шағын нұсқаулық.

1-бөлім. Атом
Виртуалды эксперимент.
1-қадам. Гелий атомын құрыңыз. 2 протон, 2 нейтрон және 2 электрон қосыңыз.

2-қадам. Протондар мен нейтрондар ядро деп аталатын орталық аймақта орналасқанына назар аударыңыз. Ядроның құрамдас бөліктері нуклондар деп аталады.

3-қадам. Электрондардың орбиталь деп аталатын ядроның айналасындағы орбитаға қозғалатынына назар аударыңыз.

4-қадам. Бұлттық модельге ауысыңыз. Электрондар электронды бұлтқа айналады. Бұл электрондар бұлтпен бейнеленген аймақта болуы мүмкін дегенді білдіреді.

5-қадам. Атомның бейтарап екеніне назар аударыңыз. Электрон мен протонның зарядтары шамасы бойынша бірдей, бірақ таңбалары әртүрлі.

6-қадам. Қорытынды жасаңыз.
2-бөлім. Изотоп
Виртуалды эксперимент.
1-қадам. Орбиталық модельге оралыңыз. Бір нейтронды алып тастаңыз. Бұл қазір Гелий-3 деп аталатын гелий атомының изотопы. Бұл тұрақты изотоп.

2-қадам. Қалған нейтронды алып тастаңыз. Бұл дипротон деп аталатын гелий атомының тағы бір изотопы. Бұл тұрақсыз изотоп, яғни ол өте тез ыдырай алады.

3-қадам. Нейтрондардың санын өзгерту арқылы изотопты алуға болатынын байқаңыз.
4-қадам. Қорытынды жасаңыз.
3-бөлім. Ион
Виртуалды эксперимент.
1-қадам. Гелий атомына оралыңыз.
2-қадам. Тағы бір электрон қосыңыз. Бұл енді атом емес, теріс зарядталған ион, өйткені теріс зарядталған бөлшектер көбірек.

3-қадам. 2 электронды алып тастаңыз. Ол енді оң зарядталған ион, өйткені оң зарядталған бөлшектер көбірек.

4-қадам. Электрондардың санын өзгерту арқылы оң немесе теріс ионды жасауға болатынын байқаңыз.
5-қадам. Қорытынды жасаңыз.
Қорытынды
Атом бейтарап болып табылады; оның құрамында электрондар мен протондардың саны бірдей және кейбір нейтрондар бар. Иондар зарядталған бөлшектер; олар теріс немесе оң зарядты болуы мүмкін. Ион жасау үшін бір немесе бірнеше электрондарды қосыңыз немесе алып тастаңыз. Изотоптарда нейтрондар саны атомға қарағанда басқа болады.
Глоссарий
Element — Элемент
Net charge — Толық заряд
Mass number — Массалық сан
Protons — Протондар
Neutrons — Нейтрондар
Electrons — Электрондар
Ion — Ион
Unstable — Тұрақсыз
Stable — Тұрақты
Model — Модель
Orbits — Орбитальдық модель
Cloud — Бұлтты модель
