8 сынып. 7 лаб. Сабақ

Зертханалық жұмыстың тақырыбы: Электр тогының жұмысы мен қуатын өлшеу

Жұмыстың мақсаты: 

• Амперметр мен вольтметрді қолдану арқылы шамның қуатын анықтау;
• Шамдағы ток жұмысын есептеу, жұмсалған электр энергиясының құнын қолданыстағы тариф бойынша анықтау.

Күтілетін нәтижелер:

• Электр тогының жұмысы мен қуаты ток күшіне мен кернеуіне тура пропорционалды. 

Мұғалімге арналған нұсқаулық:

• Оқушыларды әр топта 3 оқушыдан болатындай етіп бөлу.
• Зертханалық жұмысты бастамас бұрын қауіпсіздік ережелерімен танысыңыз:

• Жұмыс парағын жүктеп алу үшін мына сілтеме бойынша өтіңіз:

Теориялық бөлім

Тізбек бөлігіндегі электр тогының жұмысы осы бөліктің ұштарындағы кернеудің, ток күші мен жұмыс істеуге кеткен уақыттың көбейтіндісіне тең. 

Қуат — бірлік уақытта тізбекте атқарылған ток жұмысына тең физикалық шама. 

Электр энергиясының құны 1 кВт сағ үшін тағайындалған тарифке байланысты, оны мына формула бойынша анықтайды:

мұнда, Cm – электр энергиясының құны,  A – ток жұмысы, T – тағайындалған тариф.

Дереккөздер:

1. Электр тогының жұмысы мен қуаты. (2018). Физика. Жалпы білім беретін  мектептің 8-сыныбына арналған оқулық.

Практикалық бөлім

Тәжірибе 1. Шам қуатын анықтау. 

Жұмыс барысы:  

2-қадам. Шамның цоколіндегі ток күші мен кернеудің номиналды мәндерін кестеге жазыңыз. 

3-қадам. Ток күші мен кернеудің номиналды мәндері және тәжірибе нәтижесі бойынша қуаттың мәнін есептеңіздер:

Қорытынды жасаңыз. 

Тәжірибе 2. Электр тогының жұмысы мен жұмсалған энергияның құнын анықтау. 

Жұмыс барысы:  

1-қадам. Ток жұмысын есептеу формуласын пайдаланып, 1 сағат, 1 тәулік және 1 айдағы электр тогының жұмысын ХБЖ бірлігінде есептеңдер. Нәтижесін кестеге енгізіңіз. 

Алынған нәтижені кВт сағ бойынша өрнектеңіздер.

2-қадам. Электр энергиясының құнын қазіргі тариф бойынша есептеңдер:

3-қадам. 40 шамнан тұратын мерекелің тізбектер (гирлянда) бір ай үздіксіз жұмыс істегенде кететін электр энергиясының құнын анықтаңыз. Есептеулерді талдап, қорытынды жасаңыз. 

Зерттеу бөлімі

U, В	I, А	P, Вт	Uн, В	Iн, А	Pн, Вт

Уақыт	Жұмыс А, Дж	Жұмыс А, кВт сағ	Тариф  Т, теңге	Құны Ст., теңге
1 сағат
1 тәулік
1 ай

Қорытынды жасау барысында, осы сұрақтарға жауап беріңіз:

• Жұмыс ток күшімен байланысы бар ма? Оны қалай өлшеуге болады?
• Қуат деген не? Қуаттың ток күшімен не кернеумен байланысы бар ма?

Қорытынды

Жұмыс пен қуат ток күшіне және кернеуге тура пропорционалды.