1-сабақ

Жобаның мақсаты 

– Пайдалы қазбалардың кейбір түрлерін зерттеу: көмір, мәрмәр, саз, бор, әк, мұнай, шеге, мыс сымы
– Сазбалшықты қолдана отырып, қазақтың ұлттық элементерімен, қазақ үй пішінді “жинақ сандықшасын” жасау

Мұғалімге арналған нұсқаулық

– Сабақтың зерттеу бөлімінде оқушылар (4-5 адамнан) топқа бөлініп жұмыс жасайды.
– Сабақтың тәжірибелік бөлімінде әр оқушы жеке немесе жұппен жұмыс істейді (бұйым жасау).
– Оқушылар пайдалы қазбалар, табиғи ресурстар, пайдалы қазбалардың түрлері, қолданылуы туралы тақырыптармен танысуы керек 
– Тәжірибелік бөлімді бастамас бұрын, оқушыларға барлық қажетті материалдарды таныстырыңыз және беріңіз.
– Сазбалшықпен жұмыс істеу туралы қысқаша нұсқаулық жасаңыз
            – сазбен суды қолданбай-ақ жұмыс жасауға болады. Суды тек саз қатып қалған жағдайда ғана қолдансаңыз болады.
            – жұмыс кезінде саздың кебуіне жол бермеңіз. Сазбалшық құрғаған кезде оны дымқыл шүберекпен ораңыз
– Сабақтың басында оқушыларға PBL (project based learning) айдарын түсіндіріңіз. 4К дағдылары (сыни ойлау, коллаборация, креативтілік, презентация)

Steam сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері

Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік ережелерімен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ҚЕ-де көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу. Қауіпсіздік ережелерімен танысу үшін сілтеме бойынша өтіңіз STEAM сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері

Теориялық бөлім

Құрметті оқушылар, сұрақтарға жауап беріңіздер:
– Неліктен пайдалы қазбалар “пайдалы” деп аталады?
– Біздің еліміз қандай пайдалы қазбаларға бай?
Пайдалы қазбалар, негізінен, бірнеше топтарға бөлінеді.
Көмір, шымтезек, мұнай, табиғи газ – жанғыш қазбалар деп аталады.
Кен (металл) қазбаларға – құрамында металдар бар қазбалар жатады, мысалы, мыс кені, темір кені.
Металдық емес қазбаларға құрылыс қазбалары (әктас, саз, құм, гранит), сондай-ақ калий тұзы, тас тұзы және басқалар жатады.
Пайдалы қазбалар қатты, сұйық және газ тәрізді күйде болуы мүмкін. Олардың көпшілігі-қатты, мұнай-сұйық, ал табиғи газ-газ тәрізді.

Тәжірибелік бөлім

Топтық жұмыс

1. Топ-топқа бөлініңіз (әрқайсысы 4-5 адам).
2. Сіздің алдыңызда минералдар жатыр.
Оларды атаңыз.

3. Әр тақырыпты зерттеңіз, олардың қандай қасиеттері бар, мен төмендегі сұрақтарға жауап беремін:

1. Әр зат қандай түсті?
2. Агрегаттық күйін сипаттаңыз.
3. Иісі бар ма?
4. Сізге шеге берілді, қатты заттарды шегемен тесіп көріңіз. Не байқадыңыз?
5. Енді бұл затты суға салыңыз (құйыңыз) Сіздің бақылауларыңыз. Не еріді, ал не еріген жоқ?
6. Картадан (кітаптан) біздің жерімізде және қай аймақтарда қандай минералдар өндірілетінін табыңыз.

4. Төменде көрсетілгендей кесте салыңыз және барлық жауаптарды кестеге жазыңыз

№	Атауы/ параметрлері		Көмір	Бор/Әк	Темір (шеге)	Саз	Мыс (сым)
1	Көзбен шолу	Түсі
		Агрегаттық күйі (қатты, сұйық, газ тәріздес)
		Иісі
2	Суда ерігіштігі
3	Орналасқан жері (ҚР)
4	Қолданылуы
5	***

*** – Сіз зерттегіңіз келетін параметрлерді қосыңыз.

5. Сізде бар барлық заттардың ішіндегі ең иілгіш, әрі жұмсағы бұл – САЗ.
Енді, барлық қажетті материалдарды қолданып, болашақта сізге қызмет ететін сазбалшықтан өз өніміңізді жасаңыз. Не жасайыз? Ойланыңыз.

Практикалық бөлім

Осы жобада біз ұлттық элементтері бар бұйым – қазақ үй пішінді “жинақ сандықшасын”  жасауды ұсынамыз. 

Қадам 1. Барлық қажетті материалдарды жұмыс үстелінде дайындаңыз

Сізге қажет:
1.  Ыдысқа құйылған жылы су
2. Сазбалшық
3. Мүсіндеуге арналған пышақ
4. Мүсіндеуге арналған төсем
5. Шағын оқтау
6. Гуашь және қылқалам
7. Фломастер
8. Бір рет қолданылатын ыдыс-аяқ (сопақ – терең шыныаяқ түрінде)

Қадам 2. Сазбалшық кесегін пышақпен кесіп алыңыз оқтаудың көмегімен жайыңыз. Қалыңдығы кемінде 0,5 см және 1 см-ден аспауы керек.

Қадам 3. Стаканның көмегімен шеңбер сызып, пышақпен кесіп алыңыз. Шеңбер шығу керек. Диаметрі – 14-15 см. Бұл- жинақ сандықшаның  түбі.

Қадам 4. Корпус әзірлеу (Кереге). Қағазға корпустың эскизін сызыңыз. Өлшемі 48см*10см болатын тікбұрышты төртбұрыш болу керек, қашымен кесіп алыңыз. Содан кейін саздың бір бөлігін кесіп, оны қалыңдығы кемінде 0,5 см оқтаумен жайыңыз. Тіктөртбұрыштың эскизін жайылған сазға қойып, сазды кесіңіз. Балшықтың артық бөліктерін алып тастаңыз.

Қадам 5. Содан, түбін (шеңберді) корпусқа (керегеге) қосыңыз. Тегіс емес беттерді түзетіп, сазды дымқыл қолмен тегістеңіз. Және тігістерді қосыңыз.

Қадам 6. Әрі қарай, шатырды (шаңырақ) жасау керек. Саздың кішкене бөлігін кесіңіз. Үстел үстінде шеңбер пішінді етіп, оқтаумен жайыңыз (қалыңдығы 0,5 см жұқа болмасын) . Полиэтиленді ораманы (пленка) бір рет қолданылатын ыдысқа (ыдыс жартылай сфера пішінді-шаңырақ) салыңыз. Орама саздың ыдыстарға жабысып қалмауы үшін қажет. Содан кейін сазды (шеңберді) ыдысқа салып, біркелкі емес беттерді қолыңызбен тегістеңіз.

Содан кейін, ұзындығы 4-5 см, ені 0,5 см-ден аспайтын тиындарға арналған тесік кесу керек.

Қадам 7. Өнімді құрғағанша ашық жерде қалдырыңыз (2-3 күн).

Үй жұмысы

1. Өнімді кептіру үшін сыныпта 2-3 күнге қалдырыңыз.
2. Саздан қандай музыкалық аспаптар жасауға болатындығы туралы ойланыңыз (сазсырнай және т. б.)
3. Келесі сабақта сіз өз өніміңізді бояйсыз. Қандай түсті және қандай шығармашылық идеяларды қосатындығыңыз туралы ойланыңыз.