Лаб 3. Сабақ 1
Зертханалық жұмыстың тақырыбы: Математикалық маятниктің көмегімен еркін түсу үдеуін анықтау
Жұмыстың мақсаты:
- Математикалық маятниктің көмегімен Жердегі еркін түсу үдеуін анықтау;
- Период квадратының маятник ұзындығына тәуелділігін талдап, график салу;
- Алынған мәнді нақты мәнмен g = 9.8 м/с2 салыстыру.
Күтілетін нәтижелер:
- Еркін түсу үдеуін математикалық маятниктің көмегімен анықтау болады, ол үшін маятниктің периодын және ұзындығын білу керек.
Мұғалімге арналған нұсқаулық:
- Оқушыларды әр топта 3 оқушыдан болатындай етіп бөлу.
- Зертханалық жұмысты бастамас бұрын қауіпсіздік ережелерімен танысыңыз:
- Жұмыс парағын жүктеп алу үшін мына сілтеме бойынша өтіңіз:
Теориялық бөлім
Математикалық маятниктің тербеліс периоды аспаның ұзындығымен және еркін түсу үдеуімен келесі формуламен байланысады:
Тербеліс периоды – бір толық тербелістің уақыты:
Формулалардан шығатыны:
Дереккөздер:
- Қисықсызықты қозғалыс, материялық нүктенің шеңбер бойымен бірқалыпты қозғалысы. (2019). Физика. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық.
- Денелердің еркін түсуі. Еркін түсу үдеуі. (2019). Физика. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық.
- Математикалық және серіппелі маятниктердің тербелістері. (2019). Физика. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық.
Практикалық бөлім
Тәжірибе.
Жұмыс барысы:
1-қадам.
Штативті үстелдің шетіне қойыңыз. Допты жіпке қадап штативке іліңіз. Доп еденнен 3-5 см қашықтықта ілінуі керек.
2-қадам. Ілгіштің ұзындығын өлшеуіш таспамен өлшеңіз. Кестеге мәліметтерді енгізіңіз.
3-қадам. Электрондық секундомердің көмегімен маятниктің 40 тербелу уақытын өлшеңіз. Ол үшін допты тыныштық күйінен алыстатып, допты жіберіп, секундомермен санауды бастаңыз. Кестеге мәліметтерді енгізіңіз.
4-қадам. Тәжірибені 5 рет қайталаңыз. Кестеге мәліметтерді енгізіңіз.
5-қадам. Әрбір тәжірибе үшін ауырлық күшінің үдеуін есептеп, оның орташа мәнін табыңыз. Кестеге мәліметтерді енгізіңіз.
6-қадам. Еркін түсу үдеуін g = 9.8 м/с2 деп алып, келесі формулалар бойынша өлшеудің абсолюттік және салыстырмалы қателіктерін табыңдар:
7-қадам. Өлшеу нәтижесін келесі түрде жазыңыз:
Зерттеу бөлімі
| № | Жіптің ұзындығы, l, м | Тербеліс саны, N | Тербеліс уақыты, t, с | Еркін түсу үдеуі, g, м/с2 | Үдеудің орташа мәні, gорт, м/с2 |
| 1 | |||||
| 2 | |||||
| 3 | |||||
| 4 | |||||
| 5 |
Қорытынды жасау барысында, осы сұрақтарға жауап беріңіз:
- Математикалық маятниктің периоды қалай анықталады?
Қорытынды
Ауырлық күшінің үдеуін математикалық маятниктің периоды формуласынан тербеліс периоды мен маятниктің ұзындығын өлшеу арқылы көрсетуге болады.