Сабақ
Жобаның мақсаты
- Қолжетімді материалдармен қарапайым жылу құралын жасап, оқушыларды энергияны түрлендіру процесімен таныстыру.
Мұғалімге арналған нұсқаулық
- Жоба жеке немесе жұппен орындалады.
- Жұмысты бастамас бұрын оқушыларды материалдармен таныстырып, сіріңке мен шамды қауіпсіз пайдалану тәсілдерін түсіндіріңіз. Ашық отпен жұмыс істеу кезіндегі сақтық шараларын ескерту маңызды.
- Сабақтың басында оқушыларға PBL (project based learning) айдарын түсіндіріңіз. 4К дағдылары (сыни тұрғыдан ойлау, коллаборация, креативтілік, презентация)
Теориялық бөлім
Ауа райы суық болғанда бәрі жылулық пен жайлылықты қалайды! Жылыту құралдары арқылы жылынудың түрлі жолдары бар. Кейбір жылыту құралдары электр қуатын пайдаланады, басқалары газбен жұмыс істейді, ал кейде шамдар да жылы әрі жайлы атмосфера жасай алады.
Ерте заманда адамдар қалай жылынған?
Электрлік жылыту құралдары болмаған кезде адамдар от жағып немесе шамдарды жағып, жылынған. От жылу береді, ол айналаға тарайды да, бізді жылытады.
Жылуды қалай сақтау керек?
Қыс мезгілінде терезелер мен есіктерді тығыз жауып, қалың перделер іліп, суықты сыртта қалдыруға тырысамыз. Бұл үйде жылуды ұстап тұруға көмектеседі.
Біздің жылыту құралымыз қалай жұмыс істейді?
- Бүгін біз шамды пайдаланып шағын жылыту құралын жасаймыз! Біз арнайы материалдар пайдаланып, жылыту құралын жақсы жұмыс істеу үшін дайындаймыз.
- Фольгадан жасалған жалтырақ ыдыс: Фольга жылуды шағылыстыру арқылы шамнан шыққан жылуды дұрыс бағытта сақтауға көмектеседі.
- Металл тоқу таяқшалары: Металл таяқшалар қыш құмыраны шамның үстінде ұстап тұру үшін керек, ол ыстыққа төзімді және қызбайды.
- Қыш құмыра: Қыш жылуды жақсы сақтайды. Шам жылытқан кезде, қыш құмыра баяу қызады да, ауаға жылу береді.
Жылыту құралын жасайық!
Енді біз жылыту құралымызды жасаймыз! Шамды, металл таяқшаларды және қыш құмыраны пайдаланып, бөлмемізді жылыту үшін қолданамыз. Бұл жоба пайдалы әрі қызықты болады! Біз жылудың қалай таралатынын көріп, қарапайым заттармен не қызықты нәрсені жасай алатынымызды байқаймыз.
Жұмысты бастағанда, сіз отпен жұмыс істеу кезіндегі сақтық шараларын үйреніп, әр материалдың жылыту құралын жасау үшін маңыздылығын түсінесіз. Шамның қыш құмыраны қалай жылытып, оның айналасына жылу қалай таралатынын көресіз.
Практикалық бөлім
1-қадам: Алдымен сізге құмыраны майшам үстінде ұстап тұратын тор қажет. Фольгадан жасалған ыдыстың шеттеріне кішігірім ойықтар жасаңыз. Ол үшін: екі жағына екі ойықтан, келесі екі жағына үш ойықтан жасаңыз. Барлығы 10 ойық шығуы қажет. Бұл таяқшаларды сенімді түрде бекітуге көмектеседі.
2-қадам: Шамды ыдысқа орналастырыңыз — бұл сіздің жылыту құралыңыздың негізі болады.
3-қадам: Таяқшаларды ойықтарға орналастырыңыз, сізде қыш құмыраны ұстап тұратын тор пайда болады. Таяқшалар шам мен қыш құмыра арасында ауа өтуіне мүмкіндік беретіндей жоғары болуын қадағалаңыз.
4-қадам: Қыш құмыраны таяқшалардың үстіне төңкеріп орналастырыңыз.
5-қадам: Енді сіріңке көмегімен, шамды абайлап жағыңыз.
Сіздің жылыту құралыңыз дайын! Шамның жылуы қыш құмыраны қалай қыздыратынын және оның айналасына жылу қалай таралатынын сезініңіз.
Қорытынды
Бұл жоба қарапайым материалдар арқылы жылыту құралын қалай жасауға болатынын көрсетеді. Оқушылар шамнан қыш құмыраға жылудың қалай өтетінін көріп, жылуды алу және тарату тәсілдері туралы ұғына алады.
Бұл жобада әр оқушы STEAM атағымен бірнеше санат бойынша марапатталады:
- Инженерлік дағдылар мен шығармашылықты пайдаланып, сіз өзіңіздің ерекше жылыту құралыңызды жасадыңыз! Сіз нағыз Өнертапқышсыз!
- Жылуды тарату процесін тәжірибеде үйрендіңіз! Енді Сіз — Физик-Ғалымсыз!