1 апта
Жоба мақсаты
– Денелердің түрлі траектроиямен қозғалысын зерттеу;
– Түрлі дизайнда ракеталар жасау арқылы шығармашылық қабілетке көңіл бөлу.
Мұғалімге нұсқаулық
– Бұл жобада әр оқушы жеке жұмыс жасайды (егер қиындық тудырса топпен орындауға болады);
– Теориялық бөлімге қысқаша шолу жасап практикалық бөлімге өтіңіз;
– Оқушыларға, тек нұсқаулық бойынша ғана емес, кез келген дизайнда ракета жасауы маңызды екенін түсіндіріңіз.
Steam сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік ережелерімен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ҚЕ-де көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу. Қауіпсіздік ережелерімен танысу үшін сілтеме бойынша өтіңіз STEAM сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Теориялық бөлім
Қозғалатын денелердің барлығы кеңістікте белгілі бір сызық бойымен қозғалады. Кез-келген заттың осы қозғалыс кезінде жасайтын сызықты қозғалыс траекториясы деп атайды. Мысалы, ұшақтың, зымыранның артынан қалдыратын сызығын байқаған боларсыздар. Немесе құм, топырақтың үстімен жүрген көліктің қалдырған ізі немесе т.с.с.
Фотограф: Rags Fehrenbach: https://www.pexels.com/ru-ru/photo/4278308/
Фон: <a href=’https://ru.freepik.com/photos/business’>Business фото создан(а) rawpixel.com – ru.freepik.com</a>
Бұл сабақта зымыранның қалай ұшатынын, қозғалыс траекториясын зерттейтін боламыз. Зымыран газдың итеруші күші әсерінен қозғалады. Ол өзінің “құйрығынан” төмен қарай газды шығарған кезде, ол қарама-қарсы бағытта, яғни жоғары қарай ұша бастайды. Кемені көтеретін күш реактивті күш деп аталады. Зымыранның ұшу принципін шар арқылы өте жақсы көруге болады. Оны үрлеп, тесікті ұстап тұрған саусақтарыңызды ашыңыз. Шар оны итеріп жатқан ауа ағынының әсерінен ұшады. Біз зымыран жасаған кезде реативті күш ретінде түтікшемен үрлеп ұшыратын боламыз. Сабақтың соңында әрбір зымыранның қозғалыс траекториясын бақылап көретін боламыз.
Практикалық бөлім
1. Қағаздың бір парағын кішкене төрт төртбұрышқа бүктеп, оны төрт бөлікке бөліңіз. Бұл сізге төрт зымыран жасауға мүмкіндік береді.
2. Қағаз тіктөртбұрыштарының біреуін цилиндр қалыптастыру үшін түтікшенің айналасына ораңыз.
3. Цилиндр ашылып кетпес үшін таспамен жабыстырыңыз (бірақ оны түтікшеге жабыстыруға болмайды).
4. Цилиндрді түтікшеден алыңыз. Цилиндрдің бір ұшын қысып, оны таспамен жабыңыз. (Бұл зымыранның “алдыңғы” ұшы.) Екінші ұшын ашық қалдырыңыз.
5. Зымыранның артқы жағын жасаңыз. Басқа қағаз парағынан төрт тікбұрышты үшбұрышты (бір бұрышта 90 градус бұрышпен) кесіңіз.
6. Үшбұрыштың бір қабырғасына паралель сызық сызыңыз.
7. Енді үшбұрышты осы сызықтан бүктеңіз.
8. Тегіс бөлікті цилиндрдің бүйіріне, ашық ұшына жабыстырыңыз.
9. Бұл әрекеттерді басқа үшбұрыш үшін қайталаңыз және оны цилиндрге қарама-қарсы жағынан желімдеңіз. Нәтиже зымыранды екі ұшынан қараған кезде”+” пішінін құрайтын төрт қабырға болуы керек. Қажет болса, қабырғаларды бір-бірінен 90 градус қашықтықта болатындай етіп бүгіңіз.
10. Зымыранда қаласаңыз түрлі жолдармен сәндесеңіз болады.
11. Сіздің алдыңызда жеткілікті орын болуы керек және жиһаз сияқты кедергілер жоқ болуы керек. Алғашқы зымыранды ұшыруға дайын болыңыз! Оны ауыз сабанға салыңыз. Сабанды алға қарай бағыттаңыз, содан кейін оған мүмкіндігінше қатты үрлеңіз.
12. Зымыранды ол ұшып бара жатқанда бақылаңыз. Зымыранның дәл осылай ұшатындығын білу үшін оны бірнеше рет іске қосыңыз. Егер сіз зымыранның ұшу қашықтығын жазғыңыз келсе, оны әр уақытта бір жерден атып, қону алаңына дейін таспамен өлшеңіз.
13. Қалған қағазбен тағы бірнеше түрлі зымыран жасаңыз. Жаңа зымыранды ауыз сабанға қойып, оны іске қосыңыз.
Зымыранның “құйрығында” жасалған қанат секілді үшбұрышты ұштар зымыранды тұрақты немесе бірқалыпты бағытта ұстауға көмектеседі. Егер зымыран сәл бұрылса қанаттар оны бастапқы бағытта бұруға көмектеседі.
Сіз зымыранды жел беріп ұшырған кезде ол жоғары көтеріліп белгілі бір траекториямен қозғалады. Осы траекторияға мән беріп қараңыздар. Олар қалай қозғалып бара жатыр?
Бұл жобада әр оқушы екі санат бойынша STEAM титулымен марапатталады:
– Сіз өз қолыңызбен зымыран жасап оны әуеге ұшыра алдыңыз, Сіз – нағыз инженерсіз!
– Сіз өз қиялыңыздан керемет әдемі зымырандарды жасадыңыз, Сіз – шығалмашыл адамсыз!
Бағалау
PBL бойынша бағалау критерийлері:
Project based learning (жобаға бағытталған оқыту) – бұл оқушылар жобада жұмыс жасау арқылы білім мен дағдыларды игеріп, шынайы, қызықты және күрделі сұраққа, мәселеге жауап табу мақсатында оқыту әдісі.
.png)
