1 апта
Мақсат
- суды үнемдеу жолдарын білу
- инженерлік құрылыстарды жоспарлауды және салуды үйрену
- ынтымақтаса жұмыс істеуді, топпен жұмыс жасауды үйрену
Күтілетін нәтижелер
Оқушылар келесі ұғымдарды меңгеруі тиіс:
- жаңбыр суын жинау жүйелерін жобалау
- инженерлік объектілерді жоспарлау және салу
- мұғаліммен және басқа оқушылармен ынтымақтастықта қарым-қатынас жасау дағдылары
- жаңбыр суын жинау жүйесінің кем дегенде бір түрі
Мұғалімге арналған нұсқаулық
– Термопластикалық желіммен жұмыс жасау туралы қысқаша нұсқау беріңіз (тек мұғалім ғана термопластикалық желімді пайдалана алады)
Кіріспе
Жер планетасының су ресурсы шектеулі және оның қоры аз. Біздің планетада ішуге жарамды судың пайызы небәрі 3% құрайды. Алайда, бұл судың барлығын пайдалануға болмайды. Тұщы судың жартысынан астамы мұздықтарда, ал 30% жер асты суларында шоғырланған. Жер үсті сулары және басқа да тұщы сулар барлық тұщы судың аз ғана пайызын құрайды (барлық ауыз судың 1%-дан астамы). Сонымен қатар жаһандық жылыну су ресурстарының азаюына әсерін тигізуде [1].
Климаттың өзгеруіне және судың нашар басқаруылына байланысты құрғақшылық кең таралған мәселеге айналуда және су тапшылығы әлемнің барлық аймақтарында күшейуде. Құрғақшылық көбінесе су сапасының нашарлауына, егіннің жоғалуына, малдың қырылуына және аштыққа әкеледі. Қалалардағы су тапшылығы инфрақұрылымды қиындатып, азаматтар мен үкіметтердің шығындарын арттыруы мүмкін [2]. Жоғарыда аталған себептердің барлығы суға ұқыпты қарау және оны үнемдеу қажеттілігін көрсетеді. Жоғарыда айтылғандардың барлығын ескере отырып, суды үнемдеу және оны үнемдеу бойынша тиісті шаралар кешенін жүзеге асырмасақ, су ресурсы таусылатынын түсінуіміз керек.
Суды үнемдеудің бір жолы – жаңбыр суын жинау. Бұл процесс жаңбыр жаумаған кезде кейін пайдалану үшін жаңбыр кезінде суды жинауды қамтиды. Жаңбыр суын жинау ғасырлар бойы суды үнемдеу әдісі ретінде қолданылған және кейінірек пайдалану үшін суды жинай алатын цистерналар мен бөшкелерді орнатуды қамтиды. Жиналған суды өсімдіктерді суаруға, душ қабылдауға, тамақ дайындауға және басқа да көптеген мақсаттарға пайдалануға болады [3].
Жаңбыр суын пайдаланудың артықшылықтары:
- төмен құны
- су төлемін азайтады
- су мен энергияны үнемдеуге көмектеседі
- ландшафтық өсімдіктерді суару үшін сүзу жүйесін қажет етпейді
- технологияны орнату және пайдалану оңай
Қолданылған әдебиет:
[1] https://ecosoft-market.com.ua/pochemu-i-zachem-nado-ekonomit-vodu-prichiny-i-sledstviya
[2] https://iwa-network.org/publications/water-scarcity-and-drought/
[3] https://www.btlliners.com/help–drought–regions/
Оқушыларға айтыңыз:
Бұл сабақта сендер душта орта есеппен қанша су жұмсайтындарыңды білесіңдер. Сондай-ақ үйдің төбесінен орта есеппен қанша су жинауға болатынын біле аласыңдар.
Оқушыларға есептердің шарттары жазылған парақшаларды таратып, өз бетінше шешуге мүмкіндік беріңіз [ сілтеме ].
