Сабақ
Мақсаты:
- Атомның құрылымымен танысу
- Атомның бөлшектерінің орналасуын сипаттау
- Көміртек атомының моделін құру
Күтілетін нәтижелер:
Жобаны зерттегеннен кейін оқушылар:
- Топтық жұмыс дағдыларын қалыптастыру
- алынған ақпаратты талдау және қорытындылау
- өз бетінше логикалық қорытынды жасау және қорытынды жасау
Мұғалімге арналған нұсқаулық
1. Оқушыларды топтарға бөліңіз.
2. Оқушылар көміртек атомының моделін жасайды. Ол 6 протон, 6 нейтрон және 6 электронннан тұрады.
3. Жұмыс парағын жүктеп алу үшін сілтемені басыңыз:
4. Сарамандық жұмысты бастамас бұрын сілтеме арқылы өтіп қауіпсіздік ережесімен танысыңыз:
Теориялық бөлім
Атом — бұл айналамыздағы барлық нәрсені құрайтын материяның ең кішкентай бөлшегі. Олар бізді қоршап тұрған барлық нәрселердің құрылыс материалы болып табылады.
Әртүрлі атомдардың өлшемдері мен қасиеттері әртүрлі болатынын білу маңызды. Мысалы, алтын атомдары темір атомдарынан үлкен, ал гелий атомдары оттегі атомдарынан әлдеқайда жеңіл.
Атомның бөлшектері
- Атомдар үш негізгі бөлшектен тұрады — протондар, нейтрондар және электрондар.
- Протондар мен нейтрондар атом ядросында, ал электрондар ядро айналасында орбитада айналады.
- Протондардың оң заряды бар, нейтрондардың заряды жоқ, ал электрондардың теріс заряды бар.
- Атомдағы электрондар саны ядродағы протондар санына сәйкес келеді, бұл атомды электрлік бейтарап етеді.
Практикалық бөлім
Қадам 1.
Қатты қағазға циркульмен радиусы 9,5 см шеңбер сызыңыз және оны қиып алыңыз.
Қадам 2.
Көміртек атомының моделін жасаңыз. Көміртек атомы 6 протон, 6 нейтрон және 6 электронннан тұрады. Ермексаздың бір түсінен 6 шар жасаңыз. Бұл сізде атомның протондары болады.
Қадам 3.
Нейтрон мен электронды жасау үшін ермексаздың екі түсінен 6 данадан шар жасаңыз.
Ескерту! Электронның көлемі нейтрон мен протонның көлемінен кіші болады.
Қадам 4.
Қатты қағазға радиусы 8 см, 6.5 см және 5 см болатын үш шеңбер сызыңыз. Бұл электрон орбитасы болады.
Қадам 5.
Шеңбер сызықтарының үстінен фломастермен анық етіп сызып шығыңыз.
Қадам 6.
Шеңбердің ортасына протондар мен нейтрондарды орналастырыңыз.
Қадам 7.
Әр электрон орбитасына 2 данадан электрондарды орналастырыңыз.
Қадам 8. Төмендегі сұрақтарға жауап беріп, қорытынды жасаңыз:
- Заттарды құрайтын бөлшектер қалай аталады?
- Молекулаларды құрайтын бөлшектер қалай аталады?
- Атомдарды құрайтын бөлшектер қалай аталады?
- Ядро қандай бөлшектерден тұрады?
- Протон, нейтрон және электрон қандай зарядпен зарядталған?
- Электрон қалай орналасқан?
- Көміртек атомының құрылымы қандай? Сипаттап бер.
Қорытынды
Бұл сарамандық жұмысты жасау арқылы оқушылар заттың өте күрделі құрылымын екенін түсінді. Көміртек атомының моделін жасау арқылы заттың өте ұсақ бөлшектерден тұратынына көз жеткізді. Атом шыныменде өте кішкентай екеніне қарамастан, ол біздің әлемде және өмірімізде маңызды рөл алады.