Сабақ
Мақсаты:
- Жылуды сақтаудағы әртүрлі оқшаулағыш материалдардың тиімділігін салыстыру.
- Жылу оқшаулағыш материалдар арасынан ең жақсы және нашарын анықтау.
Күтілетін нәтижелер:
Оқушылар жылу оқшаулау принциптерін жақсырақ түсініп, қандай оқшаулағыш материалдар үйде немесе басқа қолданбаларда қолдануға ең қолайлы екендігі туралы білімдері қалыптасады.
Мұғалімге арналған нұсқаулық
- Оқушыларды топтарға бөліңіз.
- Сарамандық жұмысты бастамас бұрын сілтеме арқылы өтіп қауіпсіздік ережесімен танысыңыз:
- Жұмыс парағын жүктеп алыңыз.
Теориялық бөлім
Оқшаулау ғимараттардағы жылуды сақтауда және жылыту мен кондиционерлеу шығындарын азайтуда шешуші рөл атқарады.
Оқшаулағыш материалдар:
Ғимараттарды оқшаулау үшін қолдануға болатын көптеген материалдар бар.
Ең жиі кездесетін түрлері:
- Көбік — жылу өткізгіштігі төмен жеңіл материал. Оның ауа қалталары жылудың берілуіне жол бермейді.
- Мақта — жылуды жақсы ұстайтын табиғи материал.
- Алюминий фольга әдетте жылу сәулеленуін көрсететін оқшаулағыш материал ретінде қолданылады. Жылу жоғалуын болдырмау үшін қолданылады.
- Көпіршікті орау — көпіршіктер арасындағы ауа қалталарының арқасында жақсы оқшаулағыш материал бола алады.
Жылу оқшаулау және оның принциптері:
- Жылу оқшаулау — бұл әртүрлі орталар арасында жылудың берілуіне жол бермеу процесі. Ол үш негізгі қағидаға негізделген:
- Жылу өткізгіштік: көптеген материалдар жылуды өткізе алады. Материалдың жылу өткізгіштігі неғұрлым төмен болса, оқшаулау үшін соғұрлым жақсы болады.
- Конвекция: жылу конвекция арқылы берілуі мүмкін, яғни ыстық ауаны жоғары және суық ауаны төмен жылжыту. Тиімді оқшаулау бұл процесті баяулатуы мүмкін.
- Жылу сәулеленуі: жылу сәулелену түрінде берілуі мүмкін. Жылу сәулеленуін көрсететін материалдар оның берілуіне жол бермеуде тиімді болуы мүмкін.
Практикалық бөлім
Қадам 1.
Әр стакандарды әртүрлі жылу оқшаулағыш материалдармен ораңыз. Оқшаулағыш материал стаканды толығымен жабуды қамтамасыз етіңіз. Стакандарды материалдармен орағанда шеттерін жабысқақ таспаның көмегімен жабыстырсаңыз болады. Мақта стаканды дұрыс оқшаулай алу үшін дәкемен сыртын қаптасаңыз болады. Және бір стаканды бақылау үшін еш орамасыз қалдырыңыз.
Қадам 2.
Әр стаканды бірдей мөлшерде ыстық сумен толтырыңыз. Барлық стакандағы су деңгейінің бірдей болуы маңызды.
Қадам 3.
Әр стакандағы судың бастапқы температурасын термометрмен өлшеп, осы деректерді жұмыс парағына жазып алыңыз.
Қадам 4.
Таймерді іске қосыңыз.
Белгілі бір уақыт аралығында (әр 5 минут сайын) әр стакандағы судың температурасын қайтадан өлшеп, алынған мәндерді жұмыс парағына жазып алыңыз. Судың температурасын 30 минутқа дейін өлшеуді жалғастырыңыз.
Қадам 5.
Әр контейнердегі су температурасының өзгеруін салыстырыңыз.
Оқшаулағыш материалдардың қайсысы жылуды жақсы сақтайтынын анықтаңыз.
| Уақыт | орамасыз стакан | көбік резеңкемен оралған стакан | мақтамен оралған стакан | алюминий фольгамен оралған стакан |
| басталуы | ||||
| 5 мин | ||||
| 10 мин | ||||
| 15 мин | ||||
| 20 мин | ||||
| 25 мин | ||||
| 30 мин |
Қадам 6.
Төмендегі сұрақтарға жауап беріп, қорытынды жасаңыз:
- Қандай нәтижелерге қол жеткіздіңіз? Қандай оқшаулағыш материалдар ең тиімді болып шықты?
- Қандай факторлар бір оқшаулағыш материалды екіншісіне қарағанда тиімдірек етеді?
- Күнделікті өмірде тиімді жылу оқшаулау үшін тәжірибе нәтижелері бойынша қандай ұсыныстар бере аласыз?
Қорытынды
Сарамандық жұмыс аясында оқушылар әртүрлі оқшаулағыш материалдардың жылуды сақтаудағы тиімділігіне салыстырмалы зерттеу жүргізді. Көбік резеңке, мақта, және алюминий фольга сияқты бірнеше танымал оқшаулағыш материалдарды қолданды. Тәжірибе әртүрлі материалдардың ыстық су стакандарының ішіндегі жылудың сақталуына қалай әсер ететінін бағалауға мүмкіндік берді.