1-сабақ
Жобаның мақсаты
— дыбыс көлемінің дыбыс көзі мен дыбыс қабылдағыштың арасындағы қашықтыққа тәуелділігін зерттеу
— нағыз стетоскоп жасау, жүрек соғысын тыңдау, зерттеу жүргізу
— рация жасау (қабылдағыш, телефон)
Мұғалімге арналған нұсқаулық
— Жобаның эксперименттік бөлімінде оқушылар 4-5 адамнан тұратын топтарда жұмыс істейді.
— Оқушылар дыбыс, дыбыс толқындары, дыбыс көздері және дыбыс қабылдағыштары сияқты тақырыптармен танысуы керек.
— Тәжірибелік бөлімді бастамас бұрын, оқушыларға барлық қажетті материалдарды таныстырыңыз және беріңіз.
— Сабақтың басында оқушыларға PBL (project based learning) айдарын түсіндіріңіз. 4К дағдылары (сыни ойлау, коллаборация, креативтілік, презентация)
Steam сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Сабақты бастамас бұрын мұғалімге қауіпсіздік ережелерімен танысуға кеңес беріледі. Қажет болған жағдайда (ҚЕ-де көрсетілген заттарды пайдаланған жағдайда) оқушыларға қысқаша нұсқама жүргізу. Қауіпсіздік ережелерімен танысу үшін сілтеме бойынша өтіңіз STEAM сабақтарындағы қауіпсіздік ережелері
Теориялық бөлім
Құрметті оқушылар бейнені қарап, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз:
— Дыбыс дегеніміз не?
— Дыбыс қалай беріледі?
— Сіз стетоскоп деген не екенін білесіз бе? Ол қалай жұмыс істейді?
— Дыбыс ғарышта беріледі деп ойлайсыз ба? (неге)
Дыбыстар-бұл толқындар, яғни ауамен берілетін толқындар, біздің көздеріміз оларды көрмейді, бірақ құлақтарымыз естиді.
Дыбыс күші — физикалық қасиеті болса да, дыбыс деңгейі есту сезімінің қарқындылығын білдіреді. Кез-келген сезім сияқты, сыртқы көрініс, бұл жағдайда дыбыстың объективті күшінің көрінісі бола отырып , дыбыс күші жоғарылаған сайын дыбыс жоғарылайды және, керісінше, оның төмендеуімен азаяды. Дегенмен, дыбыстардың күші мен көлемінің арақатынасын сипаттайтын кейбір маңызды ерекшеліктерді ескеру қажет. Біріншіден, дыбыс деңгейі, кез-келген басқа сезім сияқты, тітіркендірудің қарқындылығына қарағанда әлдеқайда әлсіз, яғни бұл жағдайда дыбыстың қарқындылығына қарағанда әлсіз.
Шудың рұқсат етілген нормалары
Санитарлық нормаларға сәйкес, есту аппаратына ұзақ уақыт әсер еткенде де есту қабілетіне зиян тигізбейтін шудың рұқсат етілген деңгейі: күндіз 55 децибел (дБ) және түнде 40 децибел (дБ) болып саналады. Мұндай шамалар біздің құлағымыз үшін қалыпты, бірақ, өкінішке орай, олар жиі бұзылады, әсіресе үлкен қалаларда.
Децибелдегі шу деңгейі (дБ)
Шынында да, жиі қалыпты шу деңгейі айтарлықтай асып кетеді. Міне, біздің өмірімізде кездесетін кейбір дыбыстардың мысалдары және шын мәнінде бұл дыбыстардың құрамында қанша децибел (дБ) бар екендігі кестеде көрсетілген:
| Шу (дыбыс) | дБ (децибел) | |
| Орман шуы |  | 10-24 |
| Пеште тамақ дайындалуы |  | 40 |
| Ауызекі сөйлеу |  | 45-60 |
| Баланың жылауы |  | 80 |
| Түрлі кеңсе жабдықтарының жұмысының шуы-принтер және тб, шаңсорғыш |  | 80 |
| Қарқынды Көше қозғалысының шуылы |  | 80 |
| Жұмыс істеп тұрған мотоциклдің, поездың шуы |  | 90 |
| Жөндеу жұмыстарының шуылы |  | 100 |
| Түнгі клубтағы би музыкасының дыбысы |  | 110 |
| Автомобиль дауысы (гудок) |  | 120 |
| Ұшып бара жатқан ұшақтың шуылы |  | 140 |
| Адам үшін ең қауіпті шу деңгейі, жарылыс дыбысы |  | 200 |
Дерек көздер:
1. https://ru.wikihow.com
2. https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF
3. https://infourok.ru
Стетоскоп — жүректен, қан тамырларынан, өкпеден, бронхтан, ішектен және басқа мүшелерден шығатын дыбыстарды аускультациялауға (тыңдауға) арналған медициналық диагностикалық аспап.
Стетоскоптың көмегімен жүректің соғуын тыңдауға болады. Стетоскопты әдетте дәрігерлер мен медбикелер қолданады, сонымен қатар кейбір ғылыми тәжірибелер жасауға болады. Сонымен қатар, балалар бұл құралды «дәрігер» болып ойнағанды ұнатады.
Сізге ойын немесе ғылыми эксперимент үшін стетоскоп қажет болса, онда оны қолжетімді материалдардан оңай жасауға болады.
Практикалық бөлім
Осы аптада оқушылар нағыз стетоскоп жасайды
Қадам 1. Стетоскоп үшін барлық қажетті материалдармен танысыңыз
— силикон шлангі- инфузияға арналған жүйе (мед.система)- шағын пластикалық контейнер (соусница)- шар- электрлік таспа (изолента)- металл сымы- ермексаз
Қадам 2. Силикон шлангты алыңыз және оны ортасынан бүгіп, диаметрі 3-5 мм болатын кішкене тілік (дөңгелек тесік) жасаңыз.
Қадам 3. Содан кейін осы тесікке екінші кішкене шланг салыңыз — Шлангты тек 2-3 мм-ге ғана батырыңыз, соңына дейін емес, бос орын болуы керек- Шлангтар жылжып кетпес үшін ермексаз тілімімен бекітіңіз, және оның сыртынан изолента (не скотч) жабыстырыңыз
Қадам 4. Металл сымын алыңыз. Оны бүгіңіз. Содан кейін сымды электрлік таспаны (изолента) қолданып, силикон шлангысына екі жағынан симметриялы түрде ораңыз.Шлангтың ұштары сымнан шамамен 1,5 сантиметрге шығып тұруы қажет. Сіз шланг ұштарын құлағыңызға саласыз
Қадам 5. Сымды жасыру үшін түтікке көбірек оқшаулағыш таспаны ораңыз. Түтіктің ұштарына (құлаққа салынған жерге) аздап ыстық желім жағыңыз (тек сыртынан), бірақ тесіктердің ашық тұрғанына көз жеткізіңіз.Абай болыңыз! Ыстық желімді тек мұғалім қолданады.
Қадам 6.Қақпақты пластикалық контейнерден (соуница) бөліңіз-қайшымен кесуге болады. Қақпақ қажет емес.Шпажканың өткір ұшымен пластикалық контейнердің ортасында кішкене шлангтың өлшеміне сәйкес келетін диаметрі шамамен 3 мм болатын тесік жасаңыз
Қадам 7. Содан кейін шлангты 0,5 мм тереңдікте жүргізіп, сыртынан пластилин тілімімен бекітіңіз.
Қадам 8. Шардың ұшын кесіп алыңыз және шарды барынша ыдыстың бетіне тартып, керіңізжәне резеңкемен, изолентамен бекітіңіз
Құттықтаймыз, сіздің стетоскопыңыз дайын!!!
Үй жұмысы
1. Дыбысты берудің тағы қандай құралдарын жасауға болатынын ойлаңыз.
2. Келесі сабаққа дейін минутына қанша жүрек соғатынын біліңіз. Стетоскоп арқылы тағы қандай органдар тыңдалады.