Ауыз қуысы эпителийінің жасушаларын микроскоппен бақылау

1-қадам. Препарат дайындау

• Таза мақта таяқшаны алып, ұрттың ішкі бетін бір рет ақырын сүртіңіз.
• Алынған материалды заттық әйнектің (препарат әйнегінің) ортасына жағыңыз.

2-қадам. Метилен көкпен бояу

• Бір тамшы дистильденген су тамызыңыз. Үстін жабын әйнекпен жабыңыз.
• Жабын әйнектің бір шетіне метилен көгі ерітіндісінің бір тамшысын тамызыңыз. Әйнектің қарсы шетіне құрғақ қағаз сүлгіні тигізіңіз — су сіңіп, бояу әйнектің астына тартылады. Ескерту: Бояу тым қанық болмауы керек, ашық көгілдір түсті болғаны дұрыс.
• Артық ерітіндіні жабын әйнек айналасынан қағаз сүлгімен абайлап сүртіңіз.

3-қадам. Микроскоппен бақылау

Препаратты микроскоптың үстеліне қойып, бекітіңіз.

Алдымен аз ұлғайтуда 4× қарап, жеке көрінетін жасушалары бар аймақты табыңыз. Жарық пен фокусты реттеңіз.

10× ұлғайтуда айқын ядросы бар «ең жақсы» жасушаны таңдаңыз.

40× ұлғайтуға ауысыңыз. Нәзік фокус арқылы мембрана, цитоплазма және ядроны анық көріңіз.

Қажет болса, препаратты сәл жылжытып, таңдалған жасушаны көріністің ортасына әкеліңіз.

Жасушаның мөлшерін анықтау әдісі

Егер микрометр бар болса:

• Стадийлік микрометрді қойып, әр объективтегі көру алаңының диаметрін өлшеңіз.
• Содан кейін көру алаңына қанша жасуша сыятынын есептеп, орташа жасуша өлшемін анықтаңыз:
• Орташа өлшем=Көру алаңының диаметрі / Жасуша саны

Егер микрометр жоқ болса (шамалап анықтау):

• Экрандағы немесе фотокөшірмедегі көру алаңының диаметрін сызғышпен өлшеңіз (мм).
• Масштабты ескере отырып микрометрге аударыңыз немесе белгілі өлшемі бар эритроцитті (шамамен 7–8 мкм) салыстыру үшін қолданыңыз.
• Қолданылған әдісті есепке жазыңыз және нәтижелерді микрометрмен (мкм) көрсетіңіз.

Нәтижелер кестесі

Ұлғайту	Көру алаңының диаметрі (мкм)	Диаметр бойындағы жасуша саны	Орташа жасуша өлшемі (мкм)	Ескертпе
4×
10×
40×

Қорытынды сұрақтар:

• Қандай жасушаларды бақыладыңыз (пішіні, өлшемі)?
• Щек эпителий жасушасындағы ядро қай жерде орналасқан?
• Неліктен жасушаларды метилен көкпен бояу қажет?
• Өлшеу кезінде қандай қателіктер болуы мүмкін және оларды қалай азайтуға болады?